Groffe meisjes
De fotograaf Aart Klein heeft altijd beweerd dat hij de 400 ISO/ASA film had uitgevonden. En dat Kodak zijn recept had gestolen. In zijn tijd waren er nog geen snelle films te koop.
Je ‘forceerde’ een 100/125 Asa film door de belichting bijvoorbeeld in te stellen op 400 en zo de film gevoeliger te maken. Eigenlijk had je dan een onderbelichte film, die je met langer ontwikkelen toch weer tot een werkbaar negatief kon maken.
Wanneer is dat begonnen? Ik zag voor het eerst dat soort foto’s in het boek “JAZZ” van Ed van der Elsken (Bezige Bij,1959). Hij had die foto’s ‘s nachts in het Concertgebouw gemaakt. Weinig licht, dus lange sluitertijden en geen dieptescherpte. Flitsen was not done. Door dat forceren had je net wat meer mogelijkheden. Geen schimmen meer op het podium.
Maar je vroeg wel meer van de korrel; die werd groffer. Er was een nieuwe stijl geboren. Korrelige foto’s stonden voor iets oprechts, iets eerlijks. Buiten op straat werkte het ook prima. Het leek of de fotograaf tot het uiterste had moeten gaan. Verlies aan kwaliteit, maar wel de naakte waarheid!
Daarom werd Van der Elsken betrokken bij een reclamecampagne (1969?) die jongeren aan het bierdrinken moest brengen. Het ging om tien portretten. Niet alle modellen lijken zijn keuze. Geen lefgozertjes of opwindende meiden. Eén vrouw herken ik van de schutbladen uit ‘Sweet Life’ en een Stedelijk Museum catalogus (volgende blog).
De opzet was jongeren en hun mening over bier te laten zien. Een nieuwe generatie die eerlijkheid wil, maar iedereen spreekt reclametaal en uit zich in schoonschrift. Of heeft een five o’clock shadow door die ‘eerlijke’ korrel. Ik kan me niet herinneren er indertijd iets van in de kranten te hebben gezien. Jammer!
Govert Flinck
M’n leven is verdeeld in tijdvakken, gekoppeld aan de huizen waar ik heb gewoond. Dit is uit de Govert Flinckstraatperiode. De zeventiger jaren in de Pijp in Amsterdam. Arbeidersbuurt, lage huren, slecht onderhoud, krakers en een overheid die zich op afstand hield. Benarde toekomst. We redden ons zelf wel.
Schuin onder me zat een kleine garage, naast een nieuw studiootje van een grafisch ontwerper. Typisch voor een wijk in ontwikkeling. Als de oorspronkelijke bewoners/gebruikers zijn vertrokken, wordt de buurt interessant voor kunstenaars. Voorlopers waren de voormalige textielateliers en slachthuizen in New York, die in ‘lofts’ veranderden. Of de kraakbeweging op Kattenburg in de vroege zestiger jaren. Er was toen nog wat mogelijk.
Dat alles kwam samen in deze foto, omdat er voor mij gevaar, status en de wens om weg te komen in zit. En de toegenomen welvaart, als je denkt aan de Benelli's en Ducati's uit de vijftiger jaren. Buikschuivers die 's zaterdagavonds knetterend de Langestraat in Alkmaar op en neer reden, omdat er niks te doen was. Dit is twintig jaar later, nu zijn het Zündapps en Kreidlers. Nog steeds buddyseats, maar de broekspijpen zijn wat wijder en een helm is verplicht. En je kan veel harder.
Ook werkte het statusverhogend als je je helm of spatborden liet verchromen. Dezelfde trend als in de vijftiger jaren de bumpers van Amerikaanse auto's. In "It's nice to go travelling" zingt Sinatra over de nieuwste auto’s als: "the latest flivver, that's simply drippin' with chrome". Ik denk dat die jongen in het midden daar adresjes voor had. Hij werkte in die garage daarachter en heeft mij nooit aangekeken. Te trots.
Voor oordeel
De mooiste foto’s zijn niet altijd zo bedoeld. Op de veiling werden twee fotoalbums aangeboden van het stedenbouwkundig bureau ir. P. Oom en ir. J. Heeling: “Originele architectuurfoto’s uit de jaren '70 en '80 - 1970/1989”. Bewijsfotografie, met maar één enkel doel: Het Archief.
Ze lijken te onbeduidend om verder te gebruiken of lang te bekijken, als het er maar op staat. Objectieve fotografie? Per ongeluk dan, de fotograaf lijkt nooit uit zijn auto gestapt. Ook de aanbieder op de veiling is slordig geweest, er drijft een gezicht op de waterspiegel. Kleur in zwart/wit.
Toch zie ik een droom binnen handbereik daar in de verte. Alles in hard voorjaarslicht wacht op een geweldige toekomst. Nog even dat zwarte zand opzij en we zullen gelukkig zijn. Op rechts zijn ze al klaar. De drive-in woning! Je ziet meteen een auto in de huiskamer staan. Maar je kunt ‘m ook voor de deur parkeren. Je hebt zicht op je bezit en kan onmiddellijk weer weg uit deze beklemmende uniformiteit.
En wat hebben de buren voor de deur staan? Dank zij de expertise van Hans Aarsman weet ik nu dat het een Simca 1000 is. Een kleine middenklasser met een degelijke en licht sportieve lijn. De koelgaten in de achterklep suggereren er een hete motor onder, maar eigenlijk zat hier de benzinetank. Er is ook nog een rallymodel uitgebracht met veel succes. Een bommetje, volgens Auto Motor Klassiek.
Stilte voor de storm daar voor die garage. Geraniums op de vensterbanken en de balkons bieden privacy met guillotine-achtige betonplaten. Jeder für sich. Het enige dat hier niet is gestyled, is een boompje in de parkeerafscheiding. Heeft het vast niet overleefd. Maar op Google streetview uit juni 2015 stikt het gelukkig van de plantenbakken op 42 Gironde in Leusden.