franfotoblog

Les mains sales

Paula Dehelly et François Périer dans “Les mains sales” de Jean-Paul Sartre, mise en scène de Jean Cocteau et Pierre Valde. Théâtre Antoine. 1948. Photo Bernand.

In 1979 liet Robert Doisneau een overzicht van zijn foto’s uitkomen onder de prachtige titel ‘Trois secondes d’eternité’. Op de cover stond een foto van een bruidsstoet die op een landweg naar een draad toe loopt die tussen twee stoelen gespannen is. Bij iedere boerderij die ze passeren moest de bruid de draad doorknippen. Op de stoelen lagen geschenken, geld en gelukwensen.

Je wist nooit bij die titel of het op die ceremonie of het maken van een foto sloeg. Is het moment net zo belangrijk als het vastleggen ervan? Het zijn natuurlijk maar bijgedachten, alleen het resultaat doet er toe. Maar ik blijf benieuwd naar de secondes die er tussen zitten.

Bij François Périer lijkt er hier iets veranderd in die twee of drie seconden. Ligt dat aan hem of de fotograaf? Links de boekcover uit 2002, rechts uit 2017. Aan Paula’s mouw achter zijn linkeroor is te zien dat de camera iets naar links is verschoven. Hij is daardoor uit z’n concentratie is gehaald, het intieme is veranderd in afstandelijker staren. De band met Paula  is minder aanhankelijk.

Op rechts gaat het om haar. De fotograaf staat iets hoger. Je ziet het aan haar nekhaar. Deze opstelling is meer in overeenstemming met het toneelstuk dat Sartre schreef over Hugo (Périer), een jonge revolutionair die een partijbaas moest uitschakelen en dat deed onder bescherming van Olga (Paula).

Door het andere standpunt wordt haar kaak ook iets meer benadrukt, en is de toevoeging van haar schouder een extra ondersteuning. Na vijftien jaar een andere kijk op de rol van een vrouw?

SEHCIFFA

Misschien ben ik bevooroordeeld en herken ik alleen maar wat ik eerder zag, maar dát ik sommige affiches uit de verte herken, komt ook door hun helderheid en directheid. Hét bewijs van een goede affiche.

Het trefzekere van Maria Austria’s foto blijft zo nog even verborgen en de voorbijfietsende vrouw van Ome Ed staat spiegelverkeerd. Maar dat je met een rode letter ‘J’ een saxofoonhoorn kunt versterken of omgekeerd het brutale karakter van van der Elsken’s straatfoto’s kan laten zien, blijft overeind.

Het Stëlz voorspelshirt

Dat Verbruggen er zó perfect bij kon liggen was voor Stëlz natuurlijk nooit te voorspellen.

Dollar Brand / Abdullah Ibrahim 1934 - 2026

“Because of the multi-cultural outlook and social milieu, jazz became a symbol of resistance to the apartheid regime. Just listen to the cool precision of Abdullah Ibrahim’s piano, or the impassioned sax screaming of Kippie Moeketsie or Dudu Pukwana and you can tell the music is full of sub-plots and barely concealed agendas. In the 1960’s many musicians left the country for self-imposed exile, taking their music to the world stage in the search for creative freedom. Key figures Ibrahim (Dollar Brand), Hugh Masekela and Jonas Gwangwa  were the first to leave. The most iconoclastic survivor is Abdullah Ibrahim, who has achieved monumental status as the continent’s finest pianist and one of its greatest artists.”

Inlaytekst van Graeme Ewens bij de CD, ‘Freedom Blues / South African Jazz Under Apartheid’ (Nascente 1999).