Wat doet Henri Bontenbal daar op die bas? Hebben de anderen dan niks in de gaten? Waarom geen schaduwen onder hun voeten? ‘Live’ spelen zonder snoeren aan hun gitaren? En waar is de voet van Lennon’s microfoon gebleven?
Checken van A.I. afbeeldingen op de website: https://decopy.ai/ai-image-detector/
The Beatles waren op de TV! Dit keer een muziekdocumentaire van Roger Appleton: ’The Beatles in Hamburg’, uit 2023, op Arte. Lastig om na zoveel jaar nog met iets nieuws te komen. Maar je kunt zo’n geschiedenis ook opnieuw verpakken. Met een vormgeving van deze tijd houd je jongere kijkers nieuwsgierig en oudere benieuwd.
Na zo’n twee minuten werden foto’s van Astrid Kircherr uit 1962 gebruikt om The Beatles te introduceren, John Lennon als eerste. Zacht licht, vroeg in de ochtend, op een terrein waar woonwagens stonden. Zo’n veld voor circussen of kermissen, passend bij artiesten met een zwervend en rauw bestaan.
Kircherr moet een van de eerste fotografen zijn geweest die ieder lid van de groep als individu op de foto zette. Meestal ging het om de groep, hier werden het aparte persoonlijkheden. Allemaal al eens eerder gezien.
Maar plotselings draait Lennon z’n hoofd naar me toe, sloot even z’n ogen om opzij te kijken, de foto bewoog even! Is er ooit tegelijk gefilmd? Ik kon het niet geloven, het was alsof een lijk opnieuw tot leven kwam. Had ik het wel goed gezien?
Hier klopte iets niet. Eerste gedachte: Artificial Intelligence. Alles wat geschiedenis is naar je eigen hand te zetten, geeft je product ook geloofwaardigheid. Ik kijk graag naar de verschillende manieren waarmee dat gedaan wordt. Die vermenging tussen schijn en waarheid is nu nog net zichtbaar.
Ik denk dat Astrid meerdere foto’s heeft gemaakt toen John er zo bijzat, maar nooit op zo’n moment tussendoor. Dat beeld moet gecreëerd zijn met A.I. om een soepele, geloofwaardige overgang in die beweging te maken. Het ooglid staat te strak en de omgeving is te licht als je naar z’n rechteroog kijkt. En hoe kan je z’n rechteroor nog zien als je bijna tegen zijn linker aankijkt? Iets of iemand heeft te perfect willen verbeteren.
Als je mensen fotografeert die naar iets kijken, worden ze plaatsvervangers van ons zelf. Essentieel is dat we ze van achter bekijken. Je wordt er contemplatief van, zo had je er zelf ook bij kunnen staan.
Op het schilderij van Margritte, ‘La reproduction interdite’, zie je een beschouwer die zichzelf in de spiegel ziet zoals wij hem ook zien, op de rug.
Dat op de rug kijken is essentieel en een uitzicht dat wat vaag is wil daar wel bij helpen. Bij Caspar David Friedrich’s, ‘Der Wanderer über dem Nebelmeer’ uit 1818 staat de hoofdfiguur boven op een bergtop en kijkt uit over de daaronder voorbijdrijvende wolken. Het is alsof we de schepping beschouwen en daar een oordeel over vormen. Ik zie ook wel een band met Mozes die het beloofde land niet in mocht en er als troost toch naar mocht kijken vanaf de berg Nebo vlak voordat hij stierf.
En wat zien de mensen op mijn foto’s eigenlijk? Of waar kijken ze naar? Land in zicht? Staat er iemand op ze te wachten? Een blik op de toekomst? Het blijft vaag, wat ook mijn bedoeling was. Iedereen kan er zelf een invulling aan geven.