franfotoblog

Modellenboek

Is het de creatie van Ferry Offerman waardoor dit een oud boek lijkt? Of de naam van Hans Dukkers aan de zijkant? Hij stierf in 1984. Die kloeke flitspaal ziet er dan wel ouderwets uit, maar het zijn de witte galahandschoenen die deze foto gedateerd maakt. Dat soort verlangen naar een chique en beter leven bestaat niet meer.

Dukkers stelde in 1964 samen met mensen uit de reclamewereld en castingbureaus een “International Guide” samen, waarin je foto’s, maten en specialiteiten van Nederlandse fotomodellen kon vinden. Allemaal onder: “auspiciën van Mevrouw A.C. Wynberge-Visser, directrice van Top-Telefoon. Willy Sluiterstraat 38, Amsterdam-17, Holland. Tel. 13 70 80”.

No. 27 in het boek, Myra Gunther, heeft “mooie slanke handen, perfecte benen, dito gebit” en is gespecialiseerd in: “Badkleding & Lingerie”. Rina Lodders, no. 41, schuilt weg achter een globe. Waarschijnlijk een verwijzing naar haar Miss World titel uit 1962/’63. De foto is van Hans Dukkers. Er staan 108 modellen in dit boek, 77 vrouwen en 31 mannen. Alles in zwart/wit, maar de overgang naar drukwerk in kleur is al merkbaar; de kleur van haar en ogen staan er ook bij.

De coverfoto is een goede keus als het over fotomodellen gaat. Dukkers is een van de weinige fotografen in die tijd die raad weet met elegantie. Dit is de periode waar de houdingen van etalagepoppen als voorbeeld voor fotomodellen gaan verdwijnen. Engelse modefotografen zoals David Bailey, Terence Donovan en Duffy gaan dat veranderen.

Ik zie hier een sprookjeswezen (model 64, Anne Traylen) die ons het licht schenkt. De suggestie dat dit allemaal vanzelf gaat, komt door haar linkerarm. Zo ronden goochelaars hun trucs ook af: “En toen was er licht”. Toch blijft er iets onverklaarbaar. Hoe komen die lamp en dat reflectiescherm aan die ‘bewogen’ randjes als alles stilstaat?

Stil protest op de Dam

Rondom de ‘Vrouw met kind en duiven’, dat op het monument op de Dam is afgebeeld als symbool van ‘Overwinning, Vrede en Nieuw Leven’, kropen de echte duiven dicht bij elkaar in deze kou net na nieuwjaar.

Daarvoor zat een eenzame man op zijn scooter die de kou en de stilte trotseerde op deze vroege maandagmorgen. Ik maakte een foto van deze doorzetter, hij gaf me uit de verte het V-teken. ‘V for Victory’, maar ook de oude begroeting tussen hippies in de zestiger jaren: “Peace, Man”.

Ik liep naar hem toe om hem te prijzen voor zijn doorzettingsvermogen en wou wat doneren. Maar hij wilde geen geld; ik kreeg van hem een prachtige button. Op kleine posters die aan z’n scooter hingen stond de voorlichting dat een boycot van Israël niet antisemitisch is en aan de Palestijnse vlag hing een traktaat over Theodor Herzl en de stichting van een Joodse staat. Hij was dus niet die man die altijd op het plein voor het paleis te vinden is. Trots vertelde hij dat hij het recht had bevochten om hier, voor het monumént te mogen staan. Het is tenslotte een herinnering aan de pijn van oorlogen en de hoop op vrede en vrijheid.

Maar het meest ging z’n hart uit naar de mensen in Gaza. Het is daar ook rotweer, dus stel je  voor dat je niet meer dan een gescheurde tentdoek hebt om jezelf te beschermen. Te moeten slapen op doorweekte matrassen en in natte dekens (de Volkskrant), en er niemand is om dat te veranderen, omdat Israël daar geen hulporganisaties meer toestaat.

De Nozems

Ooit gevonden in de afvalcontainer van de politiek tekenaar voor de Volkskrant, Opland: een origineel cliché van de foto die Ed van der Elsken maakte over Nozems, voor het artikel van Jan Vrijman in Vrij Nederland.

Het was voor het eerst dat er in Nederland media-aandacht was voor een speciale groep ‘lastige’ jongeren. De journalist en de fotograaf liepen de Nieuwendijk in Amsterdam op en af op zoek naar jongens die hier aan voldeden. Hier werden meisjes en het winkelende publiek lastig gevallen. Van der Elsken trof deze twee jongens uit Kattenburg en vroeg ze te poseren voor de etalage van een accordeonzaak in het verlengde van de Haarlemmerdijk. Het woord “Dijkers” werd later een begrip, toen ze zich afzetten tegen de “Pleiners”, die zich rond het Leidseplein ophielden.

Het was een nieuw woord, zonder betekenis. Braaf Nederland dacht deze jongste ‘ongeremdheid’ te bedwingen door ze te benoemen als “Nederlands Onderdaan Zonder Enig Moraal”. Ook deze twee jongens waren er niet van gediend om bij dit gespuis te worden ingedeeld. Het werd een relletje en ze deden Vrij Nederland een proces aan. Ze vonden dat ze in hun goede naam waren aangetast door de begeleidende tekst, en ze wonnen.

Bijna vijfentwintig jaar later verdedigde Van der Elsken in de Revisor zich nog: “zij waren perfectly willing”. Waarna hij zich beriep op zijn verantwoordelijkheid tegenover de gefotografeerden om ze niet te kwetsen. Dat waren ze ook niet, het was de tekst van Vrijman waarin ze zich niet konden vinden. Blijkbaar zat het hem nog steeds dwars.

Dit cliché is aan de achterkant in de zwarte gedeeltes beplakt met stukjes papier van de proefdruk. Daardoor verhoog je plaatselijk de drukkracht en wordt de inkt dieper in het papier gedrukt en voorkom je dat de zwarte partijen dichtlopen.