Rotterdam 2
Alles viel even harmonisch samen. De opgang naar het licht, de foto van Anton Corbijn met het oog van Nick Cave, een titel die nieuwsgierig maakt, de oogharen van Maarten achter z’n bril, zijn silhouet en de diagonale trapleuning van station Wilhelminahaven.
Rotterdam 1
Rotterdam, 14 september 12.54 u. Gedempte Zalmhaven. Zacht herfstlicht, uitzicht op de Erasmusbrug en overal torens om ons heen. Iedereen is aan het werk. Maarten en ik zijn op weg naar de tentoonstelling ‘Eregalerij van de Nederlandse fotografie’ in het Nederlands Fotomuseum.
Niets
Soms verlang ik naar het absolute niks in beeld. Geen betekenissen, geen duidingen, geen verwijzingen naar, en geen constructies; echt hélemaal niets.
Oude mannen die hetzelfde willen blijven zeggen, maar in steeds minder woorden?
Was het maar zo makkelijk, want je weet meteen dat dit ‘Industriegebied’ is. Zo’n gebied zonder enige uitstraling. Lijkt het. Maar ligt dat ook niet aan de fotograaf? Waarom is er gewacht tot dat rode autootje uit beeld was? Ik heb het met Hans Aarsman wel eens gehad over de vraag of je een saaie straat ook saai moet fotograferen. Want als het echt saai is, kijkt er geen hond.
Het gaat in de fotografie om duidelijkheid, ook als je iets meer wilt zeggen dan het direct zichtbare. Wat je ziet op zo’n foto, kan ook een symbolische betekenis hebben. Een weg die je ergens anders kan brengen, het gras dat naar ‘Natuur’ verwijst of anonieme gebouwen die voor ‘Handel’ staan.
En zelfs als je zulke verwijzingen niet gebruikt, of zonder enige betekenis fotografeert, is er nog een term voor: abstracte fotografie. Als ik naar de foto’s van Laslo Moholy Nagy kijk die hij tussen 1937 en 1946 maakte, ben ik af en toe wel blij dat hij met deze onbegrijpelijke beelden eigenlijk ook films aan het testen was op hun kleureigenschappen.
En bestaat er een parallel met de schilderkunst, als je denkt aan het witte/zwarte vierkant van Malevich of de pissportraits van Andy Warhol? Hebben die een antwoord?
Ik ben er voorlopig nog niet uit.
Entre deux Mers
In de trein. De vrouw voor me is maar gedeeltelijk zichtbaar. Is voldoende, de rest verzin ik er wel bij. Maar opgaan in details kan natuurlijk tot tunnelvisie leiden. Nou ja.
Ik denk aan Ralph Gibson. Hij kiest details zo perfect, dat de kijker een beeld van het totaal denkt te hebben. Eigenlijk doet hij ons te kort, en vul je dat vanzelf aan. Een oude verkooptruc, de soepfabrikant die de huisvrouw het laatste stapje zelf liet toevoegen, waardoor ze toch kon zeggen dat ze het zelf gemaakt had (Maggi).
Sproetjes, een dubbel halssnoer en het wat slordig opgestoken rossig haar. Zo droegen de dienstmeiden van Breitner het ook. Maar het ging mij eigenlijk om de motieven op haar jurk. Geen ontwerp voor jonge vrouwen, de kleuren zijn te verzadigd en weinig gedetailleerd. Deze vrouw heeft het leven ervaren en ziet het nu wat losser.
Uit ‘The Language of Clothes’ van Alison Lurie: “Observation suggests that practical, down-to-earth women with some experience as gardeners, prefer real plants in their natural colors. Abstract blurs that never grew on land or sea are more apt to appear on the clothes of women who, either because of circumstances or because of inclination, are somewhat out of touch with the natural world.”
In dit fantastische boek heeft ze ook nog wat te zeggen over de gebruikte kleuren: “Psychologically, blue has a calming effect, reducing blood pressure, respiration rate and heartbeat; it has traditionally been associated with harmony, serenity and rest. In the Middle Ages blue was the color of the true lover and faithfull servant, and it retains some of this meaning.” En: “Because it is the color of vegetation, green has ancient and powerful connections with fertility and growth. It is the hue traditionally associated with magic and the supernatural.”
Ik weet genoeg.
Allison Lurie, The Language of Clothes - OWL Books ISBN-13 -0805062441