franfotoblog

Parallellen 5

Per ongeluk

Dit zal niet de bedoeling zijn geweest. De roze rafelrand aan de linkerkant is ontstaan toen de camera gesloten werd en het rolletje nog niet was doorgedraaid. Een zuinige fotograaf. Eigenlijk zo’n moment waar je, als je gaat fotograferen gauw doorheen wilt. Twee ‘blinde’ opnames, dan onbelichte film voor de lens. Ondertussen doe je maar wat.

Het moment dat je een keuze maakt in beeldhoek en onderwerp is er nog niet. Dit zijn de laatste voorbereidingen. Je denkt er nauwelijks over na. Eigenlijk pure onschuld. Er zit ook spanning in. Bestaan er afbeeldingen die echt over niets gaan? Of willen we overal betekenis in zien? Het lijkt op zoiets als tussen de regels door te lezen. Je zult het met restjes moeten doen als de hoofdboodschap nog ontbreekt.

De details zeggen genoeg. Een barometer en een thermometer duiden op controle, de regelmatige afwisseling in grootte van de geplaatste beeldjes op de ombouw boven het raam versterken dat. Een nostalgisch lampje met glazen kap, twee schilderijen en een hangplant vlak naast elkaar boven ooghoogte, duiden op een kleine ruimte. Ergens anders was geen plek. Ik wil niet nadenken over hoe je die plant iedere keer weer van water moet voorzien. Alleen die twee donkere rechthoekige vormen blijven een raadsel.

En wat doet de hoofdpersoon? De opgetrokken schouders duiden op vooroverbuigen, alsof er net iemand met gestrekte armen gaat zitten. Opstaan zou ook kunnen. Nogal dichtbij, deze persoon moet zich van de fotograaf bewust zijn. Als je de omvang van het hoofd en die schouders afzet tegen deze omgeving krijg ik weer het gevoel van een kleine behuizing. Die twee ramen zo dicht naast elkaar; misschien een woonwagen? Het schuine plafond maakt dat alles wel swingt.

En de foto heeft de belofte van een nieuw begin in zich. Het moment van: “Ga zitten, we moeten eens even overleggen”. Dat het nog alle kanten op kan gaan. Het begin van een interview? Geen toeval dat die sfeer samenhangt met deze inloopfoto.

Hyper

Een overvloed aan details, alles wil evenveel aandacht. Ik zie wel een overeenkomst met het hyperrealisme in de schilderkunst, maar dan reëel, niet kunstmatig.

Het hyperrealisme en fotorealisme in de schilderkunst zijn twee stromingen die de concurrentie met de fotografie aangingen in de zestiger jaren. Bij dat hyper kreeg ik vaak het gevoel ook met een wat maatschappijkritisch oog te moeten kijken. Zoals overdaad in consumptie. Bij het fotorealisme leek het er meer om te gaan wie de kampioen fijnschilderen zou worden, zodat je het echte niet meer van het kunstmatige zou kunnen onderscheiden.

Toen ik naar deze raststätte liep werd ik ondergedompeld in een combinatie van dit licht, het tijdstip, deze plek en architectuur en deze gewoontes. Dat licht; verzadigder kan het niet. ‘The golden hour’, een uur voor zonsondergang. Het oranje maakt alles melodramatischer, zonder absoluut drama. De schaduwen lopen niet dicht en de hoge lichten blijven gedekt.

Opeens wil iedereen eten, na uren in die auto even iets anders. Daar zijn dit soort restaurants voor neergezet. Gebouwd in een stijl die net zo tijdelijk aandoet als de benzinestations en snelwegen waar ze door omringd zijn. Ordelijke parkeervakken, schone toiletten, picknick-ameublementen op perfect gemaaid gras. Autocultuur in optima forma. Zo’n onderbreking van een lange autorit komt altijd droomachtig op me over. Je bevond je al in een soort tijd- en ruimtecapsule en dit moet het allemaal weer normaal maken? Gaat gewoon verder.

Het vluchtige werd nog groter doordat hier iedereen al lawaaierige vakantiekleding droeg, slippers aan had, op barkrukken zat en de eventuele moeders uit het zicht waren. Vaders en zonen, een mannen- en patatcultuur in doorgangsrestaurants op weg naar de zon. Heerlijk!

Over the hills and faraway

Vanochtend bij de opening van de verkeersberichten op de radio, hoorde ik presentator Dennis Mooij het weer even anders aanpakken. Hij waarschuwde ons dat er “rode achterlichten tot aan de horizon”, te zien waren. Was meteen wakker.

Ik ben nog steeds bezig deze zin te herhalen. Overweeg ook alternatieven; waren het geen “rode remlichten”? Een alliteratie blijft langer hangen, maar remlichten zijn altijd al rood, het zou de geloofwaardigheid van wat hij zou gaan zeggen vast hebben verminderd.

Bij dat “Tot aan de horizon”, zie ik een lichte stijging van het wegdek aan het eind van de snelweg. Anders zou je die aan het begin van zo’n file niet kunnen zien. Maar waar heb je dat in dit vlakke land? En wat komt daarna? Een afgrond? Donkere wolken? Misschien maakte Dennis een bruggetje naar de weerberichten die hierna zouden komen?

“Tot aan de horizon”, komt ook heel filmisch over. Lucky Luke, Charlie Chaplin of het hele orkest van Count Basie (in de film ‘Blazing Saddles’), waren ooit zo uit beeld verdwenen. Alleen de mededeling “The End” ontbreek dan nog. Een klassiek einde, net zoals helden en heldinnen “nog lang en gelukkig” leven. Bijzonder om je rubriek zo te openen.

En wat moet je met zo’n mededeling als je zelf tussen die achterlichten zit? Waarom staan die eigenlijk aan als je toch niet rijdt? Of doet ieder dat op z’n beurt in zo’n baan, waardoor het lijkt of iedereen constant z’n lichten aanheeft? En luister je dan naar Dennis die wat verstrooiing biedt?

Pure poëzie, ik kon er weer uren mee vooruit.