franfotoblog

Nergens een asbak

Soms weet je ‘s ochtends even niet waar je wakker wordt. Geluiden die je niet kent, een vreemde omgeving. Je bent op vakantie, alles is mogelijk. En dan langzaam de herkenning hoe je de wereld achter liet toen je ging slapen. Alles weer op een rijtje.

Hoe we de avond ervoor in deze kamer terechtkwamen, blij een onderdak te hebben gevonden. Een café waar je boven de gelagkamer een kamer kon huren. Ooit hadden handelsreizigers en commensalen hier hun toevlucht gezocht als ze hier ook waren blijven steken. Vergeten geschiedenissen uit de provincie. In Parijs sprak men dan tenminste nog van een ‘hotel’, ook al was het een mansarde “dans une coin du ciel”, zoals Yves Montand zong.

Als je ze op straat zag lopen viel er niks aan op te merken. Verzorgd uiterlijk, een ontwapenende vertegenwoordigerssmile en makkelijk in de omgang. Dat ontstond allemaal in kamers zoals deze. Alles wat ze nodig hadden was een reisnecessaire en de monsterkoffer. Desnoods een dompelaar om water op te warmen voor het scheren of een kopje Nescafé. Pickwick theezakjes kwamen pas op de markt in 1962.

Alles in deze kamer was voorwaardelijk, zoals elke wachtkamer. Eigenlijk hoorde ze leeg te staan, er was niets gedaan om een langer verblijf aangenaam te maken. Ik zag het terug in de stoel die in de hoek stond. De enige afleiding naast een wastafel en het bed. Geen comfort, daarom waren de zitting en rugleuning van skai. Makkelijk te reinigen en laat geen sporen na.

Nog meer tijdelijkheid; behang van zulke dunne kwaliteit dat het plooien trekt als het een hoek om moet, de dungeschilderde plinten en de afgezaagde gasbuis waarvan een restje in dezelfde kleur als het behang. Het stond te wachten op de uiteindelijke verwijdering die maar niet wilde komen. Maar je wist maar nooit. Zelfs niet als je wakker werd.

Fonofotografie 28

Moshe Brakha:  Richie Havens - The End of the Beginning

Mendocino

Ik weet zeker dat hier spiegelgladde witmarmeren tegels op de vloer liggen, de kachel op 19 staat en het volume van Peter Gerhold’s orgel op huiskamersterkte is afgesteld. We horen de wat tragere, Duitse versie van ‘Mendocino’, oorspronkelijk een hit van het Sir Douglas Quintet uit Texas (1969).

Peter’s gezicht straalt uit dat het niet om zomaar deuntjes spelen gaat. Muziek is niet plezierig, maar een hindernis die je moet nemen, zoals alle grote muzikanten laten zien. Zijn rode hemd en die kussens zorgen voor wat warmte in deze koelcel. Ik probeer me voor te stellen hoe dat voelt, een orgel naast een bed. Even wachten tot hij z’n hoofd naar achteren trekt en je die koekoeksklok er ook nog op hebt. Past perfect bij dat sneeuwlandschap met die schijn van eeuwigheidswaarde van Bob Ross. Alles klopt.

In het Duits heeft 'Mendocino' een andere strekking. De zanger beklaagt zich dat hij dat meisje uit Mendocino maar niet terug kan vinden, iedere dag rijdt hij heen en weer. Niemand kent haar. Sir Douglas had het meer over “Fast talkin’ guys with strange red eyes, have put things in your head and started your mind to wonderin”.

Dit is Gerhold waarschijnlijk niet bekend of misschien heeft hij z’n leven gebeterd. Nu kijkt hij als een Jehova getuige die alles beter weet. Of het is de concentratie. Een voorloper van Joke Meijer uit Vlaardingen, die furore maakte met haar orgel tijdens de coronacrisis op Youtube. Je zet de ritmebox aan, stelt de echo in en bemoeit je alleen met de melodie. Geen frikbillen, alles binnen de lijntjes en het zal goedkomen.

Nu snel naar: “Der alte Jäger von Silbertanen Tal”, of toch “Ich kom heut Nacht mit Rosen zu dir”? Past wel bij die kussens en dat ijslandschap. Gezelli !

Zu Hause

Zo te zien niks mis mee. Een paar Polaroids van trendy zeventiger jaren huiskamers. Een beetje overvol en wat nadrukkelijke details, maar alles in stijl. Nergens binnenhuisarchitectuur, meer hoe krijg je vier man rond deze tafel. Hier zou je gewoon gelukkig kunnen zijn. Afbeeldingen van een simpel en normaal leven. Een eigen huis, een plek onder de zon.

Ook de drankvoorraad is niet exorbitant. Een foto van een fles jonge jenever van de firma Henkes omringd door wat buitenlandse drankjes in een onhandig kastje, nou en? Mensen reizen en nemen souvenirtjes mee. Toch raar dat die bewoners zichzelf wilden overtuigen, of iets vastleggen voor later, en deze details kozen.

Want foto’s zijn er toch om iets bijzonders te laten zien? Als ik naar de documentachtige fotografie van de Frankfurter Schule (o.l.v. Bernd en Hilla Becher) kijk, zie ik wél een overeenkomst. Ook deze twee Polaroids zijn totaal emotieloos. Alles is gelijk, niets wordt benadrukt, nergens iets interessants. De fotograaf wil de kijker niets opdringen.

En toch zijn ze niet onbesmet. Ze horen bij de categorie ‘bewijsfotografie’. Zoals je ze ook aanlevert voor een verzekeringspolis. Alleen is dit dreigender. Als de Oostduitse geheime dienst een woning bezocht, tijdens de afwezigheid van de bewoners, werden er eerst foto’s gemaakt van de originele indeling zodat alles later weer precies kon worden teruggezet.

Iemand anders heeft iets gezocht tussen je spullen. Met die gedachte wordt het drankenkastje opeens ook een aanwijzing over de labiliteit van de huiseigenaar. Of over zijn bestedingspatroon, het imponeergedrag of Westerse gewoonheden. Het enge is dat je er van alles aan vast kan knopen, en dat het nooit positief zal zijn.

Op deze foto’s zou schuld zichtbaar moeten zijn, van daders tegenover bewoners. Alleen nergens te zien. Niemand ziet het, iedereen weet het. U nu ook.