De laatste seconde van haar laatste deelname als radiopresentator voor het programma “Spraakmakers”. Ze heeft het zes jaar gedaan. Het blauwe scherm sluit zich. Met samengeperste lippen zet ze haar koptelefoon af. En haar mondhoeken zullen straks weer die ontwapenende glimlach laten zien. Ze gaat wat anders doen.
Brussel. Het Congresstation, Pachecolaan 15. Gebouwd tussen 1948 en 1952. De basreliëfs over de treinverbindingen tussen de grote steden van België zijn van J. Cantré.
“Plattelandsverpleegster in de Noordoostpolder 27 februari 1959”. Bij het maken van het boek over Bob van Dam’s persburo “Combi Press” gebruikten Piet Schreuders en ik zoveel mogelijk zijn aantekeningen, anders verzonnen we ze wel. Als het maar droog was. Eigenlijk nam ik er toen de tijd niet voor om uit te zoeken waar precies in de Noordoostpolder. Google streetview bestond nog niet.
Nu wel. Maar hoe te zoeken? De straatnaam ‘Tjalkstraat’ was wel een indicatie, maar daar zijn er meer van in Nederland. Het moest om nieuw land gaan, zo zag het er uit. Lelystad? In de Wieringermeer? Of ergens in Zeeland? Om al die steden te onderzoeken was me een beetje te veel. Was er niet een snellere manier om daar achter te komen?
De ‘Noordoostpolder’ was eigenlijk voldoende. De omgeving op de foto was kaal en ongerept, alsof de bewoners er vorige week waren ingetrokken. Naoorlogse nieuwbouw en bomen als sprietjes, Nederland herrijst. Nieuw land, een nieuw begin. Via Google streetview kwam ik in Emmeloord terecht. Eenzelfde hoekhuis, hetzelfde type flats op de achtergrond. Alleen de camerahoek kreeg ik niet hetzelfde. Hier moet het geweest zijn.
Interessante verschillen tussen de twee foto’s. Zwart/wit of kleur. Gemaakt als analoge illustratie naast een artikel, of als digitale oriëntatie voor een bezoeker. Standaard lens of groothoek. Rolleiflex of autodakcamera. Voorzichtige voorjaarszon of hoogzomer. Karig of vol van voorzieningen. Een belofte of een feit.
Dat die verpleegster daar staat kan geen toeval zijn. Al is de handeling niet spectaculair, het heeft de intensiteit van een filmstill. Het stilzetten van een belangrijk moment. Haar uniform is in deze omgeving essentieel. Dit is gemaakt voor een artikel over de nieuwe polder. Kom hier ook wonen. Goede, betaalbare huisvesting en medische zorg. Vijf en zestig jaar later nog steeds een illusie.
Wat ongeneerde reclame voor deze ‘Avanti’ uitgave, een bundeling van Wim Noordhoek’s onvolprezen stukjes die hij tussen 2006 en 2021 voor ‘Avondlog’ schreef.
De foto op de cover is van Yolande Nusselder. Het blauwe licht als het begin van de nacht of het eerste licht in de ochtend, net voordat de zon opkomt. Tijd om te reflecteren, na te denken of het op schrift stellen van je gedachtes van de afgelopen dag. Van de 151 stukjes zijn er maar zes die voor twaalf uur ‘s middags zijn geschreven.
Hoe je jeugdherinneringen verwoordt zonder sentiment, je jouw liefde voor literatuur niet opdringerig overbrengt en je je over van alles en nog wat kan blijven verbazen.
In een voor mij weergaloze stijl, waarin zinnen met net iets te grote gedachtesprongetjes elkaar toch kunnen opvolgen, worden verhaaltjes tot leven gebracht alsof we zelf in z’n hoofd zitten. Anekdotes uit zijn radioverleden, wat hem persoonlijk bezighoudt en belevenisen uit zijn grote vriendenkring. Hoe het haar van Johnny van Doorn vlam vatte, of hoe zijn vriendje Herman plat Eerbeeks sprak. Met Wim de Bie de Haagse bunkers in. Of zijn voorliefde voor machines, zoals de tandradbaan, de auto, de tram of de fonteinen van Versailles van Rudy Kousbroek.
Ik kijk ook altijd met bewondering naar zijn keuze van illustraties. Alsof hij al die foto's zelf gemaakt heeft. Misschien gewoon van het internet, maar dan nog, met precisie gekozen. Bij ieder blog staat de datum, jaartal en het tijdstip. Alles is belangrijk en toch luchtig. Als je dit niet wilt lezen, eigen schuld. Maar dit is Wat Bleef.
Uitgeverij Avanti. Contact: yolnus@xs4all.nl