franfotoblog

Anonieme eenvoud

Rare titel. Ik ga ook maar uit van m’n eerste gevoel. Anoniem, omdat je zijn gezicht niet ziet. O.K. maar ‘eenvoud’, hoe kom ik daar eigenlijk op?*

De handeling is eenvoudig, die is in één keer te overzien en te begrijpen. Nadat alles is ingeladen moet de laadklep gesloten worden voordat een vrachtwagen kan wegrijden. Meestal wordt zo’n klep electronisch bediend. Dat deze man daarbij toch een handje helpt, kan te maken hebben met het weigeren van de mechaniek of dat hij er zeker van wil zijn dat alles op slot zit en veilig vervoerd kan worden. Wil hij indruk maken op de chauffeur, of is hij blij dat de klus geklaard is? Of misschien om zichzelf wat te doen te geven.

Je kunt de handeling ook als een ritueel zien. Eigenlijk doet hij maar alsof, zeker als die klep halverwege het afsluiten is. Als hij echt het gewicht van zo’n stalen plaat zou moeten dragen zou dat aan de kromming van zijn knieën te zien zijn. Je ziet zulk gedrag ook bij het langzaam laten zakken van zwaar beeldhouwwerk op een sokkel, hulpzame handen van omstanders die niks toevoegen.

In m’n echte fantasie zie ik ‘m eigenlijk dat prachtige zonlicht in die laadruimte bewaren. Mag er in maart pas weer uit.

* Die gedachte ontstond in 1986 vlak voor de oplevering van de Stopera. Toen ik er was voor een portret van de architect, waren tegelzetters de laatste steen in de foyer aan het leggen. Ik zag eigenlijk geen verschil met de officiële opening een paar weken later, dit was levendiger, eenvoudiger en net zo echt. Geen eerste, maar een laatste steen. De gedenksteen hiervoor moet nog komen. Ik weet nog wel waar. Een monumentje voor anonieme, maar essentiële arbeid.

Zie ook mijn blog 411: “Sluitsteen”.

David Lynch 1946 - 2025

“Everyone’s subconscious is filled with plenty of horror. All the things we don’t want to face with our conscious minds are there just waiting for us.” - interview met Kristine McKenna.

Catalogus Paris Photo 2012: “ The Photographs in this book are my favorites of the show.”

Foto: Georges Tony Stoll, “Les affranchis”.

Jaloers

De eerste gedachte had met consumptie te maken. De overvloed in onze supermarkten. En de neiging jezelf verloren te voelen tussen al die hoeveelheden. Alsof je door een vreemd universum zweeft in je karretje.

Daarna het idee dat het leek alsof je hier ook jongetjes kon kopen. Of het gemak waarmee je zo’n kind op z’n plek kan houden door ‘m in een open kooi te zetten. Boodschappen doen is al lastig genoeg. Maar deze jongen leek zich daar niets van aan te trekken.

Ik zou er ook geen moeite mee hebben gehad. Lekker door je vader rondgereden te worden en eindelijk de raadseltjes op je telefoon op te lossen. Later bedacht ik dat het ook een mooi voorbeeld is hoe je van groot naar klein kon gaan. Van een supermarkt, naar een gang vol artikelen, waar een boodschappenkar in staat, en daar een jongen in zit, om op een klein scherm te eindigen.

Het had ook iets met de overgang van het openbare naar het intieme te maken. Dat moment toen ze in de film ‘Friendship 7’ de astronaut John Glenn in z’n benauwde capsule hesen. Alsof hij terug de moederschoot inging, jaloersmakend.

Oma Grondhout

Geen idee wanneer deze foto gemaakt is. Deze kleding en haarstijl waren populair rond 1860 - 1900. Op de achterkant heeft iemand ‘Oma Grondhout’ geschreven. Dit is een flinke afdruk voor die tijd: 32 x 42 cm.

Ik zou niet weten hoe je nu nog op een analoge manier zulk licht op haar gezicht kan maken. Overal helder en zacht, bijna vlezig. De airbrush was sinds 1893 op de markt. Wat een fantastische retouche. Ik heb ook zo’n portret van Opa Grondhout, maar aan Oma zat het meeste werk. Nog nooit gezien hoe het maken van een foto zo ten grondslag lag aan latere bewerkingen.

Die eigenlijke foto is onscherp. Weer die zachtheid. Misschien het type lens? Scherpte ontstaat door de retouche op de afdruk. Als je die wat scheef in het licht houdt, zie je hier en daar de matte verf op het gladde papier. Hier is een vakman of ­‑vrouw bezig geweest. Alleen bij het dichtbij bekijken zijn de penseelstreken te zien. Zoals rond haar rechterneusvleugel, het toefje haar onder haar rechteroor, de hele oorschelp of de dunne haarinplant langs haar schedel. De schaduwen onder haar ogen of wangen zijn ook allemaal kunstmatig en doen toch levensecht aan. Doet denken aan de schaduwen op marmeren beelden. Oma als Goddelijk.

Is dit nog wel een echte foto? Leunt ze niet teveel op de schilderkunst? Ik had de echte eerste versie wel eens willen zien. Onze ogen zien onscherpte die daarna ontkend wordt door de haarfijne penseellijnen van de retouche. Die retouche gaat altijd over essentiele onderdelen: de irissen, al het haar, de oogleden of haar sieraden. Alle dingen waar je het eerst naar kijkt. Later komt die verzachtende indruk. De wolkjes op de achtergrong maken van haar een echte godin. Wie wil er nou niet zo de eeuwigheid in?