Met liefde
Foto Wim van der Linden | Vormgeving Leendert Stofbergen, De Bezige Bij, 1965
Niets aan
Vrouwen in totaal witte bodystockings, catsuits of bodysuits kom ik niet vaak tegen. Die zogenaamde totale ontkenning van je lijf. Daarom m’n verbazing over een meisje dat er zo bijliep, op de pont. Honderddertig jaar geleden ging dat er iets minder openbaar aan toe.
In een ondeugende uitgave uit 1895, “Le Panorama / Paris La Nuit”, staan portretten van danseressen, actrices en prostituees van de demi-monde die te zien waren in de Moulin Rouge, Le Casino de Paris en de Folies Bergère. Ook veel snorren en hoge hoeden.
“The demi-monde does not represent the crowd of courtesans, but the class of declassed women. It is divided from that of honest women by public scandal, and divided from that of the courtesans by money.” – Marlene Dumas.
In irisdruk komen in het boek droomachtige fantasieën over vrouwen voor. Foto’s van Léopold Reutlinger, ‘Professeur Stebbing’, Paul Nadar en Fèlix Nadar zelf, in zachte, verlopende tinten van blauw naar roze, of oranje naar grijs. Vierkleurendruk bestond nog niet.
Alles met circusachtige aankondigingen: ”Juliette Ferny dans la valse déshabillée!”. Of “Delinnières in “Les Coulisses de l’Olympia, ou l’art de préparer les tableaux vivants”. In vijf opeenvolgende foto’s met de climax in de cirkel. Ook te zien: “Diane Degaby dans le maillot de Vénus”, in een witte bodystocking. Maar door de vele retoucheringen in het boek lijkt het eerder of ze is dichtgeschilderd.
Helemaal bloot was taboe, overal hangt wel een lapje voor of over, de laatste sluier moest verdwijnen in jouw fantasie. Je krijgt wel een overzicht, maar ziet eigenlijk niets. Als dat niet opwindend genoeg was lag het aan jezelf. Niets aan te doen.
Quai de Bourbon
In de film ‘En cas de malheur’ uit 1958 verdedigt advocaat Jean Gabin lichtekooi Brigitte Bardot in een rechtszaak, en valt voor haar. Ze verleidt hem in een paar, nog steeds, pikante scènes. Haar eigenlijke amant heeft daar moeite mee en zit Gabin op de hielen.
Hij is een ‘blouson noir’ en rijdt op een scooter. Hét vervoermiddel voor de arme intellectueel in die tijd. Daarom wilde Jan Cremer natuurlijk met een Harley op de cover van zijn onverbiddelijke eerste bestseller. In de film parkeert loverboy ‘m om de hoek van Gabin’s kantoor en loopt rondjes. Hij wil weten waar die man naar toe gaat. Op de muur staat: “Defense d’Afficher” in een lettertype dat ik herken. Die tekst, dat hoekje, Quai de Bourbon... . Opeens zie ik die foto van Johan van der Keuken: “Quatorze Juillet, Paris 1958” voor me.
In de film is te zien dat het geen straatje is, meer een muur met vier ramen. Doordat Van der Keuken alleen dat platte vlak laat zien doet het aan als een decor. Het geveldoek versterkt dat, net als de drie B-acteurs die toezien hoe de twee hoofdrolspelers op straat dansen. Ik bewonder de timing als je op de stand van hun voeten let. Om je niet teveel opgesloten te laten voelen heeft hij op links de doorgang naar de Pont Louis Philippe erbij betrokken.
Van der Keuken studeerde dat jaar in Parijs op de filmacademie en zal de film gezien hebben voordat hij zijn foto maakte. Wat een geluk dat daar toen verbouwd werd, de gebladderde muren je niet de kant van het rustieke op konden drijven zoals in de film, en de steigerconstructie voor een natuurlijke vlakverdeling zorgde.
Filmstill uit: ‘En cas de malheur’, regie Claude Autant-Lara 1958. Foto: Johan van der Keuken, Quatorze Juillet, Paris 1958.