27 | 8 | 2025
524
Overbruggen
Deze foto van de familie van het Reve bij de Magere brug (1947), werd gemaakt door Annelies Romein en komt uit het archief van het Maria Austria Instituut. Gerard zit apart, zijn vader Gerard sr., Karel, zijn vrouw met kind en mevrouw van het Reve.
Iedereen op z’n paasbest. Zijn ze komen lopen vanaf de Israëlskade? En waarom hier afgesproken? Er is nauwelijks gebruik gemaakt van deze historische locatie. Bij het kijken naar oude foto’s wil je het heden erbij betrekken. Hoe is het nu? Dan ontstaat het gevoel dat je je op een historische plek bevindt; hier stonden zij ooit.
Je herkent deze locatie, je wilt er meteen heen om net zo’n foto te maken. Mag die afwijken van het origineel? Of moet het neutraal blijven? Als ik afstap, staat er net een Italiaanse familie te overleggen welke Amsterdamse hotspot als volgende zal worden bezocht. Beter kan niet.
Als je twee foto’s naast elkaar zet, ga je automatisch vergelijken: Amsterdammers en hun stad naast een toeristische trekpleister, zwart/wit tegenover kleur, vierkant of langwerpig, een open en gesloten groepje, formeel gekleed of sportief, geposeerd naast naturel, kaalslag en nu een weelderige boom.
Dan komt de eerste dooddoener; is dit wat er bijna tachtig jaar later van terecht is gekomen? Kinderen met veiligheidshelmen, schaarse kleding en een apparaatje dat je de weg wijst?
Dezelfde vraag waar de Van ’t Reve’s zich in die tijd ook al mee bezighielden. Wat had het communistisch verzet in de oorlog nou eigenlijk opgeleverd? Elk antwoord was mogelijk, je schoot er niets mee op.
De enige constante is een brug als locatie. Van toen naar nu.
24 | 8 | 2025
523
Klik
Ik voel me altijd aangetrokken tot andere fotografen als ze hun werk doen. Zou ik het ook zo hebben gedaan? Wat kan ik nog van ze leren? Kan ik blunders voorkomen?
Maar ik houd me in en ben maar een paar keer gevraagd of ik een foto wilde maken van wildvreemden. De verleiding om dan iets onverwachts of bijzonders te doen met zo’n foto weet ik ook te onderdrukken.
Achttien mensen hebben net de kathedraal van Chartres bezocht en willen er allemaal een herinnering aan. Gewoonlijk worden dan alle fototoestellen op één opnameplek gelegd en één lid van de groep maakt dan met ieders toestel dezelfde opname. Bij deze groep werd er maar één foto gemaakt die vast later naar iedereen gemaild zou worden.
De fotograaf draagt als enige een flinke rugzak. Het zou de gids kunnen zijn met documentatie bij zich. Hij hoeft zelf niet op de foto. Of hij zou een zelfontspanner kunnen gebruiken en in tien seconden die elf treden moeten oprennen. Alleen de groepsleider mag niet ontbreken. De langste man met een stuk papier in z’n hand. Altijd een teken van autoriteit. Loopt alles op schema? Iedereen houdt een beetje afstand van hem.
Waarom ik er een foto van gemaakt heb, was niet alleen die gekleurde groep mensen tussen monotone tinten, of de duidelijkheid van de handeling, maar ook uit sympathie voor de rugzakman. Hij moest voorover gebogen op z’n knieën, net naast de rijweg werken met een minuscuul apparaat op een flinterdun statiefje.
Dit soort toestellen hebben maar één gat om zo’n statiefje in te draaien, onderop. Het zou een liggende foto worden. Ik zou ‘m staand hebben gemaakt, omdat daardoor de verticale lijnen van het gebouw beter uit zouden komen. Ook al zijn kathedralen gebouwd om te imponeren, het groepsgevoel was belangrijker.
