franfotoblog

25 | 4 | 2021
88

Vleuten by Night

Soms komt alles samen. Niet direct toen ik deze foto maakte, maar achteraf. Dan ga je pas betekenissen geven, mogelijkheden overwegen. Verwonder je je over zoveel toeval. 

Een vrouw loopt uit het licht de duisternis in. Haar enige bescherming is een paraplu. Ze ziet nog maar de helft van haar omgeving. Is ze daardoor extra kwetsbaar? Schermt ze zich af? Is ze eenzaam? Vermoeid? 

Dan het prachtige licht. Een combinatie van m’n flits en het aanwezige lantarenlicht. Het donkere vlak van een nachtelijke hemel is te gebruiken als een vorm van display; alles wat je er op legt zal, als een ring op een juwelierskussentje, bijzonder overkomen. 

Ik had het geluk dat de cremekleurige stof van haar jasje soepel langs haar heupen plooide en haar tas dezelfde tint had. En dat de manchetten werden benadrukt door een grote knoop. De scherpte lag precies op haar ceintuur, alles er om heen bewoog terwijl ze van me wegliep. Het is lastig om iets scherp te houden dat op je afkomt of zich van je verwijdert. Op een eigenaardige manier ondersteunden deze stof en het romige licht elkaar. Als de kleur van haar paraplu een andere was geweest was de sfeer minder luchtig geweest. 

De lichten van de lantarenpalen lijken zich allemaal naar haar toe te buigen. Het zou ook een filmset kunnen zijn waar ze dadelijk in het lamplicht een scène op een verlaten parkeerplaats moet spelen. 

En nu, na een jaar coronagedrag, interpreteer je het voorwerp dat ze in haar linkerhand houdt heel anders. Toen was het gewoon een hoesje voor een paraplu.

21 | 4 | 2021
87

De onbevangen blik

Foto’s kun je ook indelen naar het toestel waar ze mee gemaakt zijn. Bij foto’s ‘op de maan’ denk ik altijd ‘Hasselblad’. Eén arm uit beeld betekent ‘mobieltje’. 

Hoe gedraagt een fotograaf zich daar dan bij? De prachtige lach van deze fotografe/filmster is tijdens het introduceren van een nieuw boekje, binnen een seconde veranderd van aan- naar afwezigheid. Daardoor ontstaat de indruk van oppervlakkigheid. 

Terwijl ze uitleg geeft, moet ze al pratend iets aan de instelling van de camera veranderen. Opeens is haar blik gericht op iets onder de middellijn, en lijkt ze zich niet meer bewust dat de camera doorfilmt. Je krijgt het gevoel dat je dit niet had mogen zien. Zo zijn we geconditioneerd door het kijken naar films en t.v. De argwaan in me wil zelfs dat ze het er in heeft laten zitten omdat het filmpje daardoor realistischer wordt en het waarheidsgehalte zal verhogen. 

Die glimlachfoto kan schijn zijn, de lege blik ernaast niet. Dat ‘lege blik’ leen ik even van Paul Huf. Fotomodellentaal. Neutraal kijken, het gaat om de kleding. Toch zou ik de uitdrukking op de tweede foto liever ‘onbevangen’ willen noemen. Ze weet niet dat ze zo kijkt, pure onschuld. 

Nu weer even verder luisteren.


Bron: https://www.facebook.com/watch/?v=3221053161314674

17 | 4 | 2021
86

Wit over zwart

Af en toe voel je je als fotograaf begenadigd. Niet alleen omdat je wat kunt creëren, maar omdat je soms mensen ontmoet die belangrijk zijn voor je ontwikkeling. Ik had een serie portretten in gedachte, die wat aandacht zou geven aan zwarte cultuurdragers. 

Zo heb ik Felix de Rooy gefotografeerd. In 1990, het Tropenmuseum. Hij had er een fantastische tentoonstelling ingericht over de manier waarop zwarte mensen werden afgebeeld: “Wit over Zwart”. Het meeste uit zijn eigen verzameling, hij moet toen al jaren bezig zijn geweest met dit onderwerp. 

Uit de TM folder: “Wit over Zwart is een tentoonstelling over hoe een witte meerderheid zich al eeuwenlang een beeld vormt van een zwarte minderheid, een tentoonstelling over macht en vernedering.” 

Veel reclame-uitingen. Je kon zien hoe er komische  typetjes werden bedacht om allerlei producten te kunnen verkopen. Ik herinner me het terugtrekken van de Golliwog als mascotte voor Robertson’s marmalade in 1983. Je zag het ook in Amerikaanse films, je kende het al uit stripverhalen. 

Felix de Rooy is nog steeds werkzaam als multimediaal kunstenaar, conservator, regisseur, film- en theatermaker, schrijver, en wordt nu door het Stedelijk Museum als onderdeel van de Surinaamse School gebracht en hij is ook  te zien op het Black Light Festival in het EYE Filmmuseum. 

You Tube:  Need for legacy #2 - Fel#DCCBB5

15 | 4 | 2021
85

Zwart over zwart

Ik weet wanneer ik m’n meerdere moet erkennen. Ik kan best een aardig intro bedenken, maar niet zo pakkend als die covertekst met zo’n foto. Klasse. 

Het boek heet “Decolonising the Camera - Photography in Racial Time” van fotocurator Mark Sealy. Eerst de hinkstapsprong in het juist uitspreken van de Engelse titel. Dan de betekenis. En daarna het besef dat het een actueel thema is. En tenslotte m’n vraagtekens bij de coverfoto die daarvoor gebruikt is. 

Toch maar even de winkel ingelopen om het te bekijken. De afbeeldingen in het boek gaan over hoe zwarte mensen meestal werden afgebeeld. Een manier van denken die altijd ongemakkelijk aanvoelde. Er staat een foto in van 12 Congolezen, eind negentiende eeuw, die bij The African Oil Nuts Company werkten. Ieder heeft een letter op hun borst staan: “Happy New Year”. 

Duidelijk. Maar de coverfoto dan? Is deze foto ook zo’n voorbeeld? Een gespierde torso houdt een klapcamera tussen z’n benen. Zwarte mannen: macho, macho. De foto werd gemaakt door Rotimi Fani-Kayode (’55-’89) een Nigeriaanse fotograaf die zich o.a. bezighield met de emancipatie van de zwarte homocultuur. Z’n werk heeft connecties met dat van Diana Blok en Marlo Broekmans uit dezelfde tijd. Jezelf ontdekken door foto’s te maken was toen een trend. Veel mystieke symboliek. 

Knullige klapcameraatjes hoorden daar niet bij. Ik zie het eerder als een boodschap om zo’n machogevoel belachelijk te maken. Fani-Kayode had ook een moderner, indrukwekkender toestel kunnen gebruiken. De viriliteit blijft natuurlijk, maar dat hoort bij mannelijke sexualiteit. Ik denk dat, net als Erwin Olaf toen, daar ook het fijne van wilde weten. Of hij akkoord was gegaan met het gebruik van deze foto is iets anders, omdat hij bij de publicatie al dertig jaar dood was. 

Ik denk eerder dat bij de uitgever het shockeffect voorop stond. Dat daarvoor een zwart lichaam gebruikt kon worden deed schijnbaar niet terzake. Behoorlijk ‘colonized’, eigenlijk.

Fotograaf Rotimi Fani-Kayode