Weteringschans 24 maart 1945
De eerste dag vandaag waarop je zonder jas buiten kunt zitten. Als ik over het Weteringcircuit rij, zie ik toeristen en dagjesmensen genieten van het stralende weer.
Ze zitten op een plek waar 81 jaar geleden, 30 gevangenen uit de Weteringschans-gevangenis werden doodgeschoten als vergelding voor een aanslag op een SS-er. Waarom hier? Op de foto van Cas Oorthuys blijkt dit een aanlegplek voor grofvuilboten. Duitse subtiliteit. Later werd er, illegaal, een Nederlandse vlag gelegd.
Het beeld van een gevallen hoornblazer herinnert hieraan. En de foto die Cas Oorthuys maakte van dit eerbetoon. Iedere keer dat ik daar langs fiets zie ik die foto voor me. Omdat ik ‘m fantastisch vind. Het beeld is op zichzelf niet te verklaren, je moet er een tekst of uitleg bij hebben. Maar dat er hier in haast iets clandestiens gebeurt, is duidelijk.
De twee mannen komen anoniem over. Ze hebben zich bewogen tijdens de opname. Ik denk dat het opzet was. Alles moest ook snel, de man met de hoed maakt dat duidelijk. De vlag is gelegd, hij wil er nu meteen vandoor. Z’n maat, Gerben Wagenaar, lijkt geschrokken opzij te kijken. Lijkt, want natuurlijk zat Oorthuys in het complot. Zoiets kom je niet zomaar toevallig tegen. Het lijkt eerder alsof hij er zeker van wil zijn dat het er goed op staat.
Kenmerkend is de karigheid en de ruimte die er toen was. Passend bij de hongerwinter. De huizen aan de Stadhouderskade zien er uit als een decor en symboliseren het holle bestaan van die laatste oorlogsmaand. Alle ramen lijken dichtgetimmerd. En het licht is net als vandaag helder, zonder hard te worden.
Het liefst zou ik die mensen die er nu zitten, willen vertellen over wat er hier gebeurd is. Maar ik wil me ook inhouden op zo’n eerste mooie lentedag. Dan zo maar.