Saluut
De film ‘Lawrence of Arabia’ zit vol met raadsels. Ik heb de film uit 1962 waarschijnlijk zo’n negentig keer bekeken, iedere keer is anders. Deze keer viel me weer op hoe houterig hij het kantoor van zijn overste generaal Murray verlaat. Dit gebeurt tien minuten na de opening van de film.
Er is dan van alles uit de kast gehaald om Lawrence als een klungel te laten overkomen. De regisseur, David Lean, laat dat met subtiele veranderingen steeds weer zien. Z’n uniform past niet, hij krijgt geen aansluiting met z’n mede-officieren, loopt een tafeltje omver in de kantine of verstoort een biljartpartijtje. Zijn overste moet niks van dit soort buitenbeentjes hebben en Lawrence moedigt dit aan met querulant gedrag, dat z’n hoogtepunt vindt in zijn saluut als hij het kantoor verlaat. Knulliger kan niet. Peter O’Toole roept Murray aan zoals een kind dat de attentie van z’n vader wil; kijk mij eens! Met een slap gebaar salueert hij en trekt daarmee z’n broekspijpen nog hoger op.
Opeens zag ik de overeenkomst met Pim Fortuyn’s saluut als hij: “At your service” zegt bij de verkiezing tot voorzitter van de partij Leefbaar Nederland. Ik heb me altijd afgevraagd hoe hij hier op kwam. Niets wees er op dat hij dit zou gaan zeggen. Het moet diep in hem gezeten hebben. Waarom in het Engels? Het komt allemaal wat klungelig over. Heeft hij die film ooit gezien? Voelde hij zich verwant met T.E. Lawrence?
Beiden kwamen in opstand tegen een elite en voelden zich leiders die aan grootse verwachtingen konden voldoen. Ze waren homosexueel met een zwak voor Arabische jongens, ijdel en stijlbewust, en stierven abrupt. Maar Fortuyn noemde de Islam een “achterlijke cultuur”, terwijl Lawrence er grote bewondering voor had. En waar Lawrence successen behaalde, heeft Fortuyn zijn beloften nooit waar kunnen maken. Zou er een film in zitten?