Ed & Rita
Een man, een vrouw en een microfoon, meer had Hans Buter niet nodig om de balans tussen persbelangen en artistieke expressie te laten zien.
Had Buter een stap naar links gezet, dan was Ed van der Elsken niet in beeld geweest. Maar dan was de rechterschouder van Rita Reys gaan domineren en had je niet kunnen zien hoe zij zich voelde. Zo ontstaat er een dialoog tussen de fotograaf en de zangeres. Maar eigenlijk gaat de foto ook over de plek die Van der Elsken hier inneemt.
Hij was de brutaalste onder de persfotografen die de nachtelijke jazzconcerten vastlegden in het Concertgebouw in de vijftiger jaren. Volgens organisator Lou van Rees kroop hij zelfs onder de vleugel van Oscar Peterson. Het is ook te zien in zijn houding. Met afhangende schouders en bovenarmen tegen z’n lijf gedrukt, probeert hij er ‘niet te zijn’. En tegelijk is het onmogelijk hem te negeren vanuit de zaal of op het podium.
Simon Carmiggeldt vergeleek de fotografen met stoffeerders die tijdens de bruiloft het zeil al willen leggen. Dat moet ontstaan zijn door de kruipende houdingen als ze op het podium waren. Van der Elsken bleef staan als hem dat uitkwam: ”Je probeert onzichtbaar te worden en dat lukte vrij goed hoor. Maar als ik wat moois zag ging ik er wel effe voor staan natuurlijk. Als er dan net iemand verheven zat te luisteren, zag je ze wel denken laat ‘m mooi de kanker krijgen, die persfotograaf. Maar er moet héél wat gebeuren, willen ze mij van het fotograferen afhouden. Ajáááá!”
Johan van der Keuken: “Fascinerend om te zien hoe hijzelf een deel van het optreden werd. Ed was een theatraal personage. Hij had die camera niet voortdurend aan zijn hoofd maar voelde haarfijn aan wanneer er iets ging gebeuren en dan ging-ie ook rustig door, hij schoot veel. Dus tien minuten niets, dan weer vijf minuten zeer intensief.”
Foto: Hans Buter